वृक्षारोपणासोबतच परिसरातील काही भागात *स्वच्छता अभियान* देखील राबविण्यात आले. या उपक्रमामुळे आपल्या परिसरात हरित पट्टा निर्माण करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल पुढे पडले आहे. या कार्यक्रमाला *RMAC चे अध्यक्ष श्री. किशोर हेडाऊ, Olava Foundation चे उपाध्यक्ष श्री. उदय दिघे* आणि Green & Clean Foundation चे अध्यक्ष श्री. संदीप मानकर* यांची उपस्थिती लाभली. तसेच*शिवानी दाणी, अमोल शामकुळे, ईश्वर ढेगळे, श्री. खडगी, श्री. खडके, श्री. कोकाटे, श्री. नंदनवार, श्री. वाडिया, श्री. बोक्शे* तसेच अनेक *RMAC रहिवाशांनी* अत्यंत उत्स्फूर्तपणे व सक्रिय सहभाग नोंदविला. हडस वृक्ष मंडळातर्फे उपस्थित प्रतिनि:* श्री. अतुल सहस्रभोजनी श्री. संदीप तडस श्री. अनिरुद्ध ताकळे श्री. मिलिंद चौधरी सौ. विशाखा मोरोणे-निमखेडकर श्री. श्रीधर भाजीपाळे श्री. सुनील आडबे या उपक्रमासाठी आपला अमूल्य वेळ, श्रम, सहकार्य आणि पर्यावरणाप्रती असलेली बांधिलकी दाखविणाऱ्या प्रत्येक सहभागीचे मनःपूर्वक आभ आपल्या सर्वांच्या एकत्रित प्रयत्नांमुळे “हरित आणि स्वच्छ परिसर”* या संकल्पनेच्या दिशेने आज आपण एक सुंदर पाऊल पुढे टाकले आहे. यापुढेही अशाच प्रकारे वृक्षारोपण, परिसर स्वच्छता आणि पर्यावरण संवर्धनाचे उपक्रम सातत्याने राबवत राहूया. आजचा कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्षपणे सहकार्य करणाऱ्या सर्वांचे पुन्हा एकदा मनःपूर्वक धन्यवाद! “वृक्ष लावूया, वृक्ष जगवूया — आपला परिसर हिरवागार व स्वच्छ बनवूय!”*

प्रत्यक्ष पाहणी केली. स्थानिक रहिवाशांशी संवाद साधून पाण्याच्या उपलब्धतेसंदर्भातील अडचणी, भूजल पातळीतील घट तसेच भविष्यातील पाणीपुरवठ्याच्या समस्यांवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली. भूजल संवर्धन व जलस्रोतांचे पुनर्भरण (Recharge) करण्याच्या दृष्टीने विहीर आणि बोअरवेलसाठी विविध उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला. यामध्ये रेनवॉटर हार्वेस्टिंग, रिचार्ज पिट, रिचार्ज शाफ्ट तसेच इतर प्रभावी जलसंवर्धन तंत्रांचा विचार करण्यात आला. तसेच विहिरीतील गाळ काढणे, स्वच्छता मोहीम राबविणे आणि विहिरीची पाणी साठवण क्षमता वाढविण्यासाठी आवश्यक असलेल्या विहीर स्वच्छता (Well Cleaning) उपक्रमाबाबतही चर्चा करण्यात आली. या उपाययोजनांमुळे भूजल पातळी सुधारण्यास, पाणी साठवण क्षमता वाढण्यास आणि परिसरातील पाणीटंचाई कमी करण्यास मदत होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला. ओलावा फाउंडेशनच्या या पुढाकारामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये जलसंवर्धनाबाबत जागरूकता निर्माण झाली असून, भविष्यात या भागात शाश्वत जलव्यवस्थापनासाठी आवश्यक ती पावले उचलण्याचा निर्धार व्यक्त करण्यात आला.............  श्री. उदय दिघे                उपाध्यक्ष,   ओलावा फाउंडेशन

आणि रेन वॉटर हार्वेस्टिंग (पावसाचे पाणी साठवण व भूजल पुनर्भरण) प्रणाली प्रभावीपणे राबविली असती, तर या अमूल्य जलसंपत्तीचा मोठा भाग वाचवता आला असता. ओलावा फाउंडेशन, नागपूर आता या विषयावर ठोस पावले उचलण्याचा निर्धार करत आहे. शहरातील पाणी साचणारे (Water Logging) भाग ओळखणे, त्यांचा अभ्यास करणे आणि रेन वॉटर हार्वेस्टिंगची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी नागरिक, तज्ज्ञ, अभियंते, वास्तुविशारद, स्वयंसेवी संस्था आणि प्रशासन यांच्या सहकार्याने काम सुरू करणार आहोत. आपल्या सर्वांचे सहकार्य मिळाल्यास, पुढील पावसाळ्यापूर्वी अनेक ठिकाणी पाणी साचण्याची समस्या कमी करण्यासाठी आपण निश्चितच सकारात्मक प्रयत्न करू शकतो. आपण काय करू शकता? आपल्या परिसरातील पाणी साचणाऱ्या ठिकाणांची माहिती द्या. रेन वॉटर हार्वेस्टिंगबाबत जनजागृती करा. स्वयंसेवक म्हणून या उपक्रमात सहभागी व्हा. आपल्या सोसायटी, संस्था, शाळा, महाविद्यालये व उद्योगांमध्ये पावसाचे पाणी साठवण्याची व्यवस्था उभारण्यासाठी पुढाकार घ्या. या मोहिमेची माहिती जास्तीत जास्त नागरिकांपर्यंत पोहोचवा. "प्रत्येक थेंब वाचवूया, जलसंकट टाळूया आणि जलमय नागपूरऐवजी जलसमृद्ध नागपूर घडवूया." या संदेशासोबत जोडलेली छायाचित्रे कृपया पहा. ती सद्यस्थितीचे वास्तव चित्र दर्शवितात आणि आपण सर्वांनी एकत्रितपणे कृती करण्याची गरज अधोरेखित करतात. आपल्या सहकार्याची अपेक्षा. उदय दिघे उपाध्यक्ष, ओलावा फाउंडेशन, नागपूर

काल दिनांक 27/09/2026 रोजी JCB च्या सहाय्याने 10 x 8 x 8 फूट आकाराचा खोल मॅनहोल तयार करण्यात आला. त्यामध्ये वेगवेगळ्या आकाराच्या खडीचा थर भरण्याचे काम सुरू करण्यात आले आहे. तसेच, शाळेच्या टेरेसवरील तीन वेगवेगळ्या भागांमधून येणाऱ्या पाण्याच्या आउटलेटसाठी आवश्यक काम सुरू असून, PVC पाइप बसविण्याचे काम प्रगतिपथावर आहे. साइटवरील कामाची सद्यस्थिती दर्शविणारे काही फोटो संदर्भासाठी सोबत जोडलेले आहेत.*

प्रकल्पाचे नाव: पावसाचे पाणी संधारण व जलसाठा प्रकल्प
स्थळ: जिल्हा परिषद शाळा, जुनेवणी, नागपूर अंमलबजावणी:Olava Foundation
अर्थसहाय:* CSR (Corporate Social Responsibility) अंतर्गत समन्वय:* GST Government Department *प्रकल्पाशी संबंधित:* उदय दिघे
या उद्देशाने *Olava Foundation* यांच्या पुढाकारातून CSR अंतर्गत *नागपूर जिल्ह्यातील जुनेवणी येथील जिल्हा परिषद शाळेत पावसाचे पाणी संधारण व साठवण प्रकल्प* राबविण्यात येत आहे. प्रकल्पाची प्रमुख उद्दिष्टे - पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडवून त्याचा योग्य वापर करणे. - शाळेच्या परिसरातील भूजलपातळी वाढविण्यास मदत करणे. - पाण्याची बचत व पुनर्वापराची सवय विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करणे. - विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष कृतीतून जलसंधारणाचे महत्त्व समजावून देणे. - भविष्यातील पाणीटंचाईच्या समस्येला सामोरे जाण्यासाठी स्थानिक पातळीवर उपाययोजना करणे. - शाळेचा परिसर पर्यावरणपूरक आणि जलसाक्षर बनविणे. पावसाचे पाणी संधारणाची कार्यपद्धती शाळेच्या इमारतीच्या छतावर पडणारे पावसाचे पाणी योग्य पाइपलाइनद्वारे संकलित केले जाते. हे पाणी आवश्यक प्राथमिक गाळणी प्रक्रियेनंतर नियोजित जलसाठा किंवा भूजल पुनर्भरण यंत्रणेकडे वळविले जाते. यामुळे पावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणावर वाहून जाणारे पाणी वाया न जाता त्याचा उपयोग करता येतो. स्थानिक परिस्थितीनुसार संकलित पाण्याचा वापर शाळेतील स्वच्छता, बागकाम किंवा इतर योग्य कारणांसाठी करता येऊ शकतो. विद्यार्थ्यांचा सहभाग या प्रकल्पाचे वैशिष्ट्य म्हणजे विद्यार्थ्यांचा प्रत्यक्ष सहभाग. विद्यार्थ्यांना पावसाचे पाणी कसे संकलित केले जाते, पाण्याची बचत का आवश्यक आहे आणि भूजल पुनर्भरणाचे महत्त्व काय आहे, याची माहिती देण्यात येते. यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये केवळ पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण होत नाही, तर ते जलसंधारणाचा संदेश आपल्या कुटुंबापर्यंत आणि गावातील नागरिकांपर्यंत पोहोचवू शकतात. CSR अंतर्गत सामाजिक योगदान CSR उपक्रमाच्या माध्यमातून राबविण्यात येणारा हा प्रकल्प केवळ पायाभूत सुविधा निर्माण करणारा उपक्रम नसून *पर्यावरण संवर्धन, जलसुरक्षा आणि शैक्षणिक जागृती* यांना एकत्र आणणारा सामाजिक उपक्रम आहे. शाळेसारख्या ठिकाणी जलसंधारणाची सुविधा निर्माण केल्यामुळे त्याचा दीर्घकालीन सामाजिक आणि पर्यावरणीय परिणाम होण्याची शक्यता आहे. अपेक्षित फायदे या प्रकल्पामुळे: 1. पावसाच्या पाण्याचा अपव्यय कमी होईल. 2. शाळेच्या परिसरात जलसंधारणाला चालना मिळेल. 3. भूजल पुनर्भरणास मदत होईल. 4. शाळेतील पाण्याची उपलब्धता अधिक शाश्वत करण्यास मदत होईल. 5. विद्यार्थ्यांमध्ये जलसाक्षरता आणि पर्यावरण संवर्धनाची भावना वाढेल. 6. गावातील नागरिकांना पावसाचे पाणी साठवणुकीसाठी प्रेरणा मिळेल. 7. “पाणी अडवा, पाणी जिरवा” या संकल्पनेला प्रत्यक्ष कृतीची जोड मिळेल. निष्कर्ष *Olava Foundation* यांच्या CSR उपक्रमातून जुनेवणी येथील जिल्हा परिषद शाळेत राबविण्यात येणारा पावसाचे पाणी संधारण प्रकल्प हा जलसंधारण आणि पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे. शाळा ही केवळ शिक्षण देणारी संस्था नसून समाजात सकारात्मक बदल घडवून आणणारे केंद्र आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना जलसंधारणाचे प्रत्यक्ष शिक्षण मिळून त्याचा संदेश संपूर्ण गावापर्यंत पोहोचण्यास मदत होईल. “आज पाणी वाचवूया, उद्याचे भविष्य सुरक्षित करूया.” Project complet on 02/10/2026 @ 05:30 pm.